Cedyński Park Krajobrazowy

Informacje ogólne

Cedyński Park Krajobrazowy utworzony został 1 kwietnia 1993 roku, Rozporządzeniem Wojewody Szczecińskiego. Park obejmuje teren o powierzchni 308,5 km2, znajdujący się na obszarze gmin Chojna, Cedynia, Mieszkowice, i Moryń. Otulina Parku, licząca 531,2 km2 oprócz wymienionych już gmin, leży na terenie gmin Widuchowa i Trzcińsko Zdrój.

Cedyński Park krajobrazowy jest obszarem chronionym ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe, a celem jego utworzenia jest zachowanie, popularyzacja i upowszechnienie tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Znajdujące się w granicach parku grunty rolne, leśne i inne nieruchomości pozostawia się w gospodarczym wykorzystaniu.

Mapa

Zobacz mapę parku.

Warunki geograficzne

Swoje walory o randze krajowej Park zawdzięcza niezwykłemu zróżnicowaniu krajobrazu na stosunkowo niewielkiej przestrzeni, będącym wynikiem ostatniego zlodowacenia.

Obejmuje przełomową dolinę Odry, jej strefę krawędziową, duże obszary leśne, stanowiące 62% powierzchni, oraz tereny rolnicze, przeważające w otulinie. Krajobraz morenowy ma swoją kulminację w najwyższym wzniesieniu, którym jest wzgórze Zwierzyniec w Puszczy Piaskowej - 167 metrów n.p.m., a jednocześnie misa największego i najgłębszego jeziora omawianego terenu, jeziora Morzycko znajduje się na głębokości 60 m, czyli poniżej poziomu morza (kryptodepresja). Należy również podkreślić wielką różnicę wysokości między moreną a doliną Odry, która płynie tu na poziomie nieznacznie wyniesionym nad powierzchnię morza, a Żuławy Cedyńskie w niektórych miejscach mają wysokość 0,0 m n.p.m., lub nawet są położone w depresji  na wys. - 0,30 m n.p.m.

Malowniczy krajobraz pagórków morenowych urozmaicają jeziora i oczka wodne, wąwozy i strumienie płynące w głębokich jarach wyżłobionych w krawędzi doliny Odry i jej dopływach. Interesujące i przyrodniczo cenne są liczne źródliska, skąd biorą początek cieki łączące się dalej w dopływy Odry.

Dolina Odry w rejonie parku to teren płaski z licznymi odnogami starorzeczy Odry i wałami przeciwpowodziowymi. Obszar ten charakteryzuje się występowaniem osadów o miąższości do 10 m. Między Bielinkiem a Piaskiem rozciąga się równina plejstoceńska z wydmami będącymi efektem działania wiatru. Pola wydmowe zostały przez lata utrwalone przez lasy Puszczy Piaskowej.

Na omawianym obszarze znajdują się formy rzeźby terenu o stosunkowo rzadko spotykanej lub też charakterystycznej budowie. Przykładem tego mogą być: przełomowa dolina Odry przecinająca moreny czołowe, wysoczyzna morenowa, Wzgórza Krzymowskie będące najwyższą częścią moreny czołowej fazy chojeńskiej, wzgórza kemowe leżące na północ od Lubiechowa Dolnego oraz w rejonie Orzechowa, a także wzniesienia w rejonie Osinowa Dolnego zwane Karpatami Cedyńskimi.

Park charakteryzuje się niespotykaną na terenach nizinnych ilością miejsc, z których można podziwiać rozlegle panoramy, zarówno na dolinę Odry jak i na wielkie obszary lasów i pól z jeziorami i oczkami wodnymi.

Obszar Cedyńskiego Parku Krajobrazowego podlega wpływom klimatu atlantyckiego oraz oddziaływaniu Morza Bałtyckiego, w południowej jednak części zaznacza się również wpływ klimatu kontynentalnego. Wyraźne różnice dotyczą nisko leżącej doliny Odry i znacznie wyżej położonej morenowej części Parku.

Odra w Cedyńskim Parku Krajobrazowym płynie doliną przełomową o szerokości do 3,5 km na przestrzeni 59 km, korytem o szerokości 200 - 250 m. Spadek na tym odcinku wynosi od 7 m n.p.m., do 0,5 m n.p.m. Zasilana jest przez trzy dopływy II rzędu: Kurzycę, Słubię i Rurzycę. Oprócz tych bardzo malowniczych rzek, każda z nich posiada swoje równie atrakcyjne, małe dopływy, jak choćby Kalica, Wedelski Potok, Młynnik, Trutwiniec, Świergotka i inne. Równie zasobne są tereny Parku w jeziora, których jest 104 powyżej 1 ha w Parku i w otulinie (odpowiednio 25 i 74). Największe, już wspominane Morzycko posiada powierzchnie 362 ha, Mętno - 149 ha, Jeleńskie - 114 ha, Narost - 113 ha, Ostrów - 82 ha. Jezioro Morzycko pod względem głębokości zajmuje 9 miejsce w kraju. Jeziora zajmują 1,5% obszaru Parku i otuliny, a większość z nich to jeziora przepływowe.

Flora

Szata roślinna CPK jest bardzo zróżnicowana i bardzo bogata. Obejmuje 640 gatunków, 352 rodzaje i 92 rodziny. Osiemnaście gatunków objętych jest ochroną prawną.

Gatunki podlegające ochronie całkowitej to: cis pospolity, jarząb brekinia, bluszcz pospolity, wiciokrzew pomorski, sasanka łąkowa, zawilec wielkokwiatowy, pajęcznica liliowata, ostnica Jana, ostnica powabna, ostnica włosowata, storczyk purpurowy oraz paproć pływająca salwinia pływająca.

Do gatunków podlegających ochronie częściowej należą: paprotka zwyczajna, grzybienie białe, porzeczka czarna, pierwiosnka lekarska, konwalia majowa.

Wśród 92 gatunków roślin rzadkich dominują gatunki ciepłolubne i stepowe, skupiające się na stromych stokach w strefie krawędziowej doliny Odry.

Spośród 62 gatunków kwiatowych, 29 gatunków - to rośliny kserotermiczne z obszarów przyśródziemnomorskich, z czego cztery występują w kraju jedynie w rezerwacie Bielinek - dąb omszony, nawrot czerwonobłękitny, szyplin zielny i oman niemiecki.

Do roślin rzadkich w kraju i na Pomorzu należą: storczyk purpurowy, rogownica drobnokwiatowa, iniec pospolity, smagliczka podgórska, zgorzałek żółty, ostnica Jana, ostnica powabna, ostnica włosowata, sasanka łąkowa, pajęcznica liliowata, ożota zwyczajna, jastrzębiec żmijowcowaty, ostrołódka kosmata, driakiew wonna, kostrzewa szczeciniasta, szczeć owłosiona, czyściec kosmaty, fiolek wonny, wiśnia karłowata, dzwonek boloński, dzwonek syberyjski, wężymord stepowy, lucerna kolczasto strączkowa, szałwia łąkowa.

Rośliny obszarów wpływu łagodnego klimatu oceanicznego to zaraza przytuliowa, zaraza czerwonawa, zaraza wielka, zaraza alzacka, czosnek grzebieniasty, miodunka wąskolistna, jarząb brekinia, stokłosa gałęziasta, koniczyna pogięta, storczyk kukawka, lepnica zwisła, wyżpin jagodowy, fiolek kosmaty, kłosownica pierzasta, chaber driakiewnik, kłoć wiechowata (reliktowa roślina pokrewna).

Rośliny kserotermiczne reprezentujące element wschodni to rutewka zwyczajna, wyka kaszubska, zawilec wielokwiatowy, marzanka barwierska, targanek pęcherzykowaty, turzyca delikatna, lepnica wąskopłatkowa, nawrot lekarski, aster gawędka, fiolek skalny, bodziszek czerwony, czosnek skalny, krwiściąg mniejszy, turzyca niska i pięciornik piaskowy.

Rośliny zarodnikowe obejmują cztery gatunki paprotników – wspominaną już wcześniej salwinię natans, nasięźrzał pospolity, paprotnik kolczasty i skrzyp olbrzymi, dwadzieścia gatunków mszaków, po trzy gatunki porostów kserotermicznych i grzybów bardzo rzadkich w kraju, oraz glon, słodkowodny krasnorost. Zespoły roślinne reprezentowane są przez 21 rzędów zespołów roślinności.

Pośród fitocenoz wodnych i nadwodnych należy wymienić: roślinność pływającą, podwodne łąki ramienicowe, roślinność podwodną i nadwodną, szuwarową i ziołorośla nadrzeczne. Roślinność bagienna i torfowiskowa reprezentowana jest przez turzycowiska, roślinność źródliskową, roślinność mszysto - turzycową, torfowisk przejściowych i wysokich.

Łąki i suche murawy występują jako półnaturalne łąki zmiennowilgotne, murawy szczotlichowe, kontynentalne murawy stepowe a także wrzosowiska o charakterze subatlantyckim. Zespoły zaroślowe i leśne są bardzo zróżnicowane fitosocjologicznie i siedliskowo. Są to olsy, zarośla i lasy łęgowe, lasy liściaste (wśród których należy wymienić łęgi olszowe, grądy i buczyny pomorskie) lasy mieszane dębowo - bukowe, ciepłolubne zarośla o charakterze kserotermicznym, ciepłolubne świetliste dąbrowy oraz bory i lasy mieszane. Rzadkie fitocenozy reprezentowane są przez zespół lilii wodnych, zespól ziołorośli rzeżuchy gorzkiej, podgórski łęg jesionowy, mszar wełniankowy, murawę piaskową, ciepłolubną murawę z ostnicą włosowatą, ciepłolubną murawę z ostnicą powabną, łąkę stepową, wrzosowisko, ciepłolubny las z dębem omszonym, łęg wiązowy.

Fauna

Teren Cedyńskiego Parku Krajobrazowego poprzez swój urozmaicony charakter stwarza doskonale warunki siedliskowe dla wielu gatunków zwierząt, w tym wielu chronionych i zagrożonych wyginięciem.

Występuje tu 12 gatunków płazów i 6 gatunków gadów, m.in. traszka grzebieniasta, kumak nizinny, rzekotka, żaba śmieszka, ropucha paskówka, grzebiuszka ziemna, żółw błotny, padalec, jaszczurka zielona i żyworódka, gniewosz plamisty i żmija zygzakowata.

Występuje około 30 gatunków ryb, w tym piskorz, koza, koza złotawa, śliz, różanka, certa, piekielnica, pstrąg potokowy, troć, minóg rzeczny i strumieniowy.

Ptaki reprezentowane są przez 194 gatunki, w tym najważniejsze: bielik, rybołów, kania czarna, kania ruda, orlik krzykliwy, puchacz, pustułka, bocian czarny, żuraw, dudek, ostrygojad, derkacz, zimorodek, czapla biała, bąk, bekas, dzięcioł czarny i zielony, krwawodziób, wodniczka, rycyk, pliszka górska, remiz, ohar.

Ssaki reprezentowane są przez 39 gatunków z których wilk, bóbr, wydra, jeż i nietoperze to gatunki chronione. Szczególnie bogaty jest świat bezkręgowców, dotychczas stosunkowo mało zbadany, najciekawsze to: kozioróg dębosz, jelonek rogacz, pachnąca dębowa, tęczniki, trzmiele.

Bardzo ważną rolę dla występującej fauny odgrywają korytarze ekologiczne, mające znaczenie ponadregionalne. Do tego rodzaju korytarzy należy zaliczyć dolinę Odry na całej długości przebiegu wzdłuż parku wraz z licznymi dopływami rzek i strumieni. Korytarze te mają znaczenie dla niektórych gatunków bezkręgowców związanych ze środowiskami wodno - błotnymi, dla kilku gatunków ryb migrujących na i z tarlisk, pełniąc równocześnie rolę tarliska dla innych gatunków, dla herpetofauny - szczególnie żab zielonych, awifauny lęgowej, migrującej i zimującej oraz dla kilku gatunków ssaków jako miejsce żerowania i szlak wędrówek.

Rezerwaty

Bielinek – leśno-stepowy, o powierzchni 75,5 ha, objęty ochroną już w 1927 r. Po II wojnie światowej utworzony w 1957 r. na terenie gminy Cedynia. Celem ochrony jest zachowania zespołów leśno-stepowych na stromych zboczach doliny Odry. Krajobraz rezerwatu jest urozmaicony pod względem rzeźby terenu (znajduje się tam 12 wąwozów) i warunków mikroklimatycznych ( temperatura latem na silnie nasłonecznionych zboczach sięga do 70 stopni). Unikatowa w skali kraju szata roślinna: ciepłolubne dąbrowy, grądy, łęgi, buczyny, murawy i zarośla kserotermiczne. Flora rezerwatu liczy około 520 gatunków roślin naczyniowych, w tym rzadkie reliktowe rośliny stepowe np.: ostnica powabna, ożota zwyczajna, kostrzewa ametystowa, pajęcznica liliowata i chronione: sasanka zwyczajna, ostnica włosowata, ostrołódka kosmata. Najcenniejszy, z ekstrazonalnie występującym dębem omszonym, omanem niemieckim i nawrotem czerwonobłękitnym. Fauna liczy około 6 tysięcy gatunków, wśród których są rzadkie taksony z ciepłych rejonów Europy. W rezerwacie znajdują się dwa punkty widokowe oraz ścieżka dydaktyczna wiodąca wzdłuż rezerwatu. W rejonie osady Markocin postawiony jest głaz upamiętniający 70 rocznicę utworzenia rezerwatu.

Olszyna Źródliskowa pod Lubichowem Dolnym - o powierzchni 1,0 ha, utworzony w 1973 r. na terenie gminy Cedynia w celu zachowania rzadkiej rośliny, stanowiącej element flory górskiej regla dolnego - skrzypu olbrzymiego Eguisetum maximum.

Dąbrowa Krzymowska – leśny, o powierzchni 34,86 ha utworzony w 1985 r. na terenie gminy Chojna w celu zachowania rzadkiego w skali kraju, starego (250 - 400 lat) dębu bezszypułkowego z domieszką starych sosen.

Olszyny Ostrowskie – leśny, o powierzchni 9,5 ha, utworzony w 1987 r. na terenie gminy Chojna. Celem ochrony jest zachowanie zbiorowisk leśnych typowych dla siedlisk olsów i olsów jesionowych oraz ochrona rzadkich gatunków roślin, w tym zachowanie: olsu porzeczkowego, łęgu jesionowo-olszowego, łęgu wiązowo-jesionowego oraz stanowisk chronionych gatunków roślin: kruszczyka szerokolistnego, listery jajowatej, brodawkowca czystego, mokradłoszki zaostrzonej, torfowca nastroszonego, turowca tamaryszkowatego.

Dolina Świergotki– leśny, o powierzchni 11,0 ha utworzony w 1988 r. na terenie gminy Cedynia. Celem ochrony jest  zachowanie buczyny pomorskiej, grądu reprezentującego zespół Carpinetum z przytulią leśną na granicy jego zasięgu oraz wąwozu rzeki Świergotki. Rezerwat jest udostępniony do ruchu turystycznego.

Wrzosowiska Cedyńskie im. inż. Wiesława Czyżewskiego – florystyczny o powierzchni 71,61 ha, utworzony w 1985 r. na terenie gminy Cedynia. Celem ochrony jest zachowania rzadko spotykanego w środkowej Europie wrzosowiska, muraw kserotermicznych i muraw napiaskowych. W rezerwacie występują następujące chronione gatunki: pajęcznica liliowata, turzyca niska, ożota zwyczajna, sasanka łąkowa, wężymord stepowy, ostnica włosowata, widłoząb kędzierzawy, chrobotek alpejski, płucnica islandzka, pawężnica drobna, buławka spłaszczona, berłóweczka zimowa. W północno-zachodniej części rezerwatu znajduje się parking i platforma widokowa. Rezerwat jest częściowo udostępniony do ruchu turystycznego.

Jeziora Siegniewskie - o powierzchni 23,08 ha ( 10,4 ha lasu i 12,68 ha wody dwóch jezior), na terenie gminy Mieszkowice -faunistyczny, utworzony w 1988 r. w celu ochrony ptactwa wodnego, roślinności wodnej, szuwarowej i leśnej. Niewielka głębokość jezior stwarza doskonałe warunki dla rozwoju roślinności, m.in. występuje tutaj gatunek rzadki kłoć wiechowata oraz gatunki chronione: widłak jałowcowaty i wąkrota zwyczajna. Do najcenniejszych gatunków ptaków występujących w rezerwacie należą: żuraw, perkozy, błotniak stawowy, czernice i bąk, zalatują tu na żerowiska bielik i bocian czarny. Przy rezerwacie znajduje się 2 km długości leśna ścieżka dydaktyczna, w sąsiedztwie umiejscowiono parking z miejscem na ognisko.

Słoneczne Wzgórza o powierzchni 49,45 ha, utworzony w 2012 r. na terenie gminy Chojna, leśno-stepowy, utworzony w celu ochrony muraw kserotermicznych i ciepłolubnej roślinności. Teren położony jest na styku doliny Odry oraz przylegającej do niej wysoczyzny. Ciekawsze gatunki: bielik, puchacz, kania ruda, jelonek rogacz i pachnica dębowa.

Na terenie Parku znajdują się drzewa i głazy narzutowe - pomniki przyrody. Lista pomników przyrody jest na bieżąco uzupełniana o nowe okazy zasługujące na zaliczenie ich do tej kategorii. Do najatrakcyjniejszych pomników przyrody można zaliczyć dwa dęby bezszypułkowe koło Lubichowa Dolnego i głazy narzutowe „Bliźniaki” w leśnictwie Piasecznik koło Krzymowa.

Utworzonych zostało wiele zespołów przyrodniczo-krajobrazowych i użytków ekologicznych. Najcenniejszymi ZPK są „Dolina Słubi” o powierzchni 246,4 ha obejmujący malowniczy bieg rzeki, urokliwe zakola i urwiste brzegi porośnięte lasem, „Bór Bagienny” o powierzchni 2,47 ha w leśnictwie Brachucin, „Źródliska koło Cedyni” o powierzchni 6,39 ha. Najcenniejszym użytkiem ekologicznym CPK jest "Kostrzyneckie Rozlewisko" o powierzchni 746,23 ha, utworzonym w celu ochrony obszarów zalewowych Odry jako miejsca rozrodu i stałego przebywania ptaków, płazów, gadów i ssaków. Najbardziej liczną grupę stanowią ptaki, w tym 109 gatunków lęgowych i ok. 50 przelotnych i zimujących. Występujące najciekawsze gatunki to: ostrygojad, ohar, bekas, krzyk, biegus zmienny, kulik wielki, rycyk, bielik, rybołów, bocian czarny, kania czarna i ruda. W granicach parku znajduje się wiele innych użytków ekologicznych o małych powierzchniach z których najciekawszym jest „Torfowisko Mszarne” w Puszczy Piskowej, z roślinnością charakterystyczną dla torfowisk wysokich: mszar kępowo-dolinkowy, mszar wełniankowy i sosnowy. Inne użytki ekologiczne zostały utworzone wzdłuż krawędzi doliny Odry na skarpach kserotermicznych lub obejmują śródleśne jeziora, mokradła o bogatych siedliskach i gatunkach chronionych.

Zabytki  

Ciekawa historia tych ziem ma swoje odbicie w doskonale zachowanych, średniowiecznych zespołach architektonicznych takich miast jak: Moryń, Mieszkowice, Chojna i Trzcińsko Zdrój, oraz późnoromańskie, granitowe, budownictwo sakralne w liczbie 62 obiektów. Wydarzenie historyczne, jakim była bitwa pod Cedynią w 972 roku upamiętnia obelisk na Górze Czcibora, a położony w Siekierkach cmentarz wojenny - forsowanie Odry w 1945 roku. Muzeum Regionalne w Cedyni posiada zbiory z zakresu paleontologii, archeologii, etnografii, historii wojskowości i sztuki (np. eksponaty sprzed 12 tyś. lat p.n.e., epoki kamienia 4 tyś. lat p.n.e. i młodsze z epoki brązu i żelaza oraz z II wojny światowej.

Muzeum w Siekierkach i Gozdowicach posiada zbiory z okresu walk podczas II wojny światowej.

Zabytkami w miejscowości Cedynia są:

  • Kościół p.w. Narodzenia NMP z kostki granitowej pochodzący z przełomu XIII/XIV wieku, Klasztor cysterek pochodzący z XIII wieku,
  • Ratusz wybudowany w 1840 roku, Grodzisko z VI wieku p.n.e.,
  • Wieża widokowa zbudowana w 1895 roku- umożliwiająca podziwianie rozległej panoramy.

Na terenie gminy Chojna znajdują się liczne interesujące obiekty zabytkowe:

  • Białęgi – kościół i spichlerz, zbudowane z cisów kamiennych, granitowych
  • Brwice – kościół z dzwonnicą - kościół zbudowany z kostki granitowej,
  • Chojna – ratusz gotycki z XIV w.
  • Chojna – kościół NMP z XV w.,
  • Chojna – fragmenty murów obronnych, wraz z bramami z XIII-XV w.
  • Chojna – zespół klasztorny augustianów z XIII-XV w.
  • Garnowo – kościół  z  kamienia,
  • Godków – kościół zbudowany z kostki granitowej  - XII wiek,  z dzwonnicą,
  • Jelenin – kościół  z ciosów kamiennych XIII w.,
  • Krajnik Dolny – ruiny barokowego kościoła na wyniesieniu terenowym,
  • Krajnik Górny – kościół zbudowany z kamieni narzutowych – XV w.,
  • Krzymów – kościół z dzwonnicą, zbudowany z ciosów kamiennych, mur kamienny z ciosów,
  • Krzymów – pałac klasycystyczny z XVIII - XIX w.,
  • Kuropatniki – dworek myśliwski,
  • Mętno – kościół  granitowy XII w.,
  • Mętno Małe – kościół  granitowy z XVI w., wał średniowiecznego grodziska nad Kalicą,
  • Raduń – grodzisko wczesnośredniowieczne,
  • Rurka –kaplica romańska templariuszy XIII w.,
  • Stoki – kościół zbudowany z kamienia, neogotycki.

Turystyka

Turystyka w Cedyńskim Parku Krajobrazowym ma bardzo duże szanse rozwoju, stanowiąc nie wykorzystany do tej pory w pełni nośnik rozwoju gospodarczego.

Sieć istniejących szlaków turystycznych, pieszych, rowerowych i konnych przecinających najbardziej atrakcyjne tereny jest systematycznie wzbogacana nowymi projektami, uwzględniającymi jego przyrodnicze, historyczne i architektoniczne walory. Parki, aleje oraz starodrzewy przykościelne i cmentarne stanowią wartościowy element krajobrazu zarówno jako składnik szaty roślinnej jak i część zasobów kulturowych.

Do ciekawszych obszarów odwiedzanych przez turystów należy:

Park naturalistyczny „Dolina Miłości” położony na wzgórzach w rejonie miejscowości Zatoń Dolna w gminie Chojna. Park ten posiada powierzchnię 74,06 ha. Teren doliny jest falisty, pocięty głębokimi jarami. Znajdują się tam dwa stawy z pomnikami Adama i Ewy oraz liczne głazy pamiątkowe. Występują 52 gatunki i odmiany drzew i krzewów, w tym drzewa o cechach pomnikowych.

W parku znajdują się punkty widokowe, ścieżka dydaktyczna oraz pełna infrastruktura turystyczna.

Park w Krajniku Górnym położony jest na łagodnym skłonie wysoczyzny w kierunku doliny Odry, co daje możliwość podziwiania z jego północnych krańców dalekich panoram doliny.

W celu podziwiania tych samych widoków usypany został w płn. – zach. części parku kopiec widokowy, z altaną pełniącą również rolę lodowni. Druga oś widokowa przebiegała od elewacji ogrodowej dawnego pałacu w kierunku zachodnim ku otaczającym polom. Park ma powierzchnię około 5 ha. Obecnie plac po dawnym pałacu zniszczonym w 1945 r. zdążył już zarosnąć podrostem klonów itp. Mur otaczający dawniej park jest w wielu miejscach zniszczony. Z prowadzącej w kierunku Odry alei kasztanów jadalnych pozostały jedynie 3 wiekowe egzemplarze. Park obfituje nadal w liczne gatunki egzotycznych drzew. Do najcenniejszych należą kasztany jadalne Castanea sativa, surmia Catalpa bigonioides, dęby burgundzkie oraz dęby czerwone, cyprysiki lawsona, platany. Dużo jest również gatunków rodzimych: lip drobnolistnych Tilia cordata, dębów Quercus robur i Q. sessilis , klonów jaworów i polnych Acer pseudoplatanus i A. campestre, jesionów Fraxinus excelsior i grabów Carpinus betulus. Występuje tu również buk w formie purpurowej Fagus silvatica f. purpurea i świerk Picea abies. Wśród krzewów  suchodrzew tatarski Lonicera tatarica, lilak chiński Syringa xchinnsis i głóg Crataegus monogyna. Runo jest dość bogate tworzone głównie przez bluszcz Hedera helix, barwinek Vinca minor i podagrycznik Aegopodium podagraria, oraz podrost drzew.

Park w Mętnie Małym założony został w połowie XIX w. znajduje się na łagodnym stoku opadającym w kierunku jeziora Mętno.

W centralnej części parku znajdował się pałac i w tej właśnie części występuje największa koncentracja egzotycznych gatunków drzew oraz ozdobnych odmian drzew rodzimych. W tej części dawniej znajdowały się obszerne polany, oraz otwarcia widokowe prowadzące od pałacu w kierunku jeziora. Na niewielkim kopcu otoczonym rosnącymi w  kręgu dębami znajduje się ceglana kaplica grzebalna dawnych właścicieli majątku, a nieco na zachód od niej lodownia. Park zajmuje powierzchnie 8 ha i jego granice w większości pokrywają się z granicami z przed roku 1945, otwarcia widokowe w kierunku jeziora są silnie zarośnięte.

W drzewostanie parku dominują rodzime gatunki liściaste takie jak wiązy Ulmus laevis, dęby Quercus robur, lipy Tilia cordata, buki Fagus sylvatica, jesiony Fraxinus excelsior i graby Carpinus betulus. Gatunki egzotyczne (jodła jednobarwna Abies concolor, sosny czarne Pinus nigra, daglezje Pseudotsuga menziesi, kasztanowce Aesculus hippocastanum i purpurowa odmiana buka F. sylvatica f. purpurea) występują w pobliżu dawnego pałacu, część północno – wschodnia, o charakterze leśnym zdominowana jest przez dęby Q. robur, jesiony F. excelsior i lipy  T. cordata.

W runie, szczególnie w pobliżu kaplicy występuje dużo bluszczu Hedera helix, oraz geofitów (śnieżyczka przebiśnieg Galanthus nivalis, ziarnopłon wiosenny Ficaria verna, zawilec gajowy Anemone sylvestris itp.).

Park w Raduniu zlokalizowany jest na wzgórzu, którego szczyt sięga 50 m od średniego poziomu lustra wody w Odrze. W 1/3 wysokości wzgórza znajdował się dawniej pałac. W północnej części parku znajdował się niewielki kościół, otoczony cmentarzem (obecnie zdewastowane). Park powstał najprawdopodobniej w I połowie XIX w. Na północ od pałacu znajdowała się najstarsza część parku, na co wskazują okazowe lipy, dęby i kasztanowce. Na wschód od pałacu znajdował się kopiec widokowy i tu znajdowały się obszerne polany, umożliwiające podziwianie rozległych panoram z wyższych partii wzgórza. W południowej części parku, bardziej naturalistycznej niż północna, zlokalizowana była niewielka podziemna lodownia. Obecnie układ kompozycyjny parku jest nieczytelny. Polany zarosły, a dominanta w postaci pałacu nie istnieje.

Drzewostan parku składa się głównie z gatunków liściastych, a na szczycie wzgórza z sosny Pinus sylvestris. W części północnej parku, w pobliżu cmentarza rosną okazałe kasztanowce, lipay oraz stary żywotnik olbrzymi. W pobliżu znajdują się dęby, lipy, kasztanowce i robinie o imponujących rozmiarach.

Park i zespół pałacowy w Stokach pochodzi z drugiej połowy XIX w.

Pałac jest budynkiem jednokondygnacyjnym, z użytkowym poddaszem, zbudowanym na planie prostokąta o ściętych od strony fasady narożach, z tarasem przy elewacji wschodniej, nakryty mansardowym dachem z dachówki. Park stworzony został na terenie dość zróżnicowanym pod względem rzeźby terenu. W części centralnej przepływa niewielki ciek zasilający dwa niewielkie stawy. W części południowo wschodniej z krawędzi parku rozpościerają się szerokie widoki na otaczające pola i lasy, znajduje się tam neogotycka wieża widokowa z ciosów granitowych. We wschodniej części parku, wzdłuż obwodnicy na odcinku około 100 m rośnie aleja lipowa. Drzewostan parku tworzą w równej mierze liściaste gatunki rodzime i introdukowane. W pobliżu dworu rosną okazałe kasztanowce Aesculus hippocastanum. W części leśnej przeważają lipy drobnolistne Tilia cordata, dęby szypułkowe Quecus robur, dęby czerwone Quecus rubra, klony pospolite Acer platanoides oraz buki Fagus sylvatica. W obniżeniu terenu w pobliżu stawów spotykamy jesiony wyniosłe Fraxinus excelsior, dęby błotne Quercus palustis, topole białe Populus alba oraz szupin japoński Sophora japonica.

Najciekawsze gatunki rosną w pobliżu stawów oraz w otoczeniu wieży widokowej: buk w formie czerwonolistnej Fagus sylvatica f. purpurea, klon jawor o liściach bordowych Acer pseudoplatanus ‘Atropurpureum’ i jedlice Douglasa Pseudotsuga menziesi. W części północnej, w pobliżu okalającego kościół i przyległy cmentarz muru, znajduje sie pamiątkowy głaz oraz zdewastowany grobowiec (prawdopodobnie admirała von Douglas – dawnego właściciela).

Do zagospodarowania rekreacyjnego w obrębie lasów na terenie Nadleśnictwa Chojna i Mieszkowice wytypowane są miejsca przeznaczone do wypoczynku ludności, biwakowania, parkowania. Nad jeziorem Ostrów urządzone jest kąpielisko z plażą i ośrodek wypoczynkowy. W pobliżu rezerwatu Bielinek i Jeziora Siegniewskie oraz nad rzeką Słubią w urokliwych miejscach znajdują się leśne pole biwakowe. W wielu miejscach wzdłuż dróg wiodących przez lasy zlokalizowane są parkingi i miejsca postojowe z infrastrukturą  turystyczną.

Ścieżki dydaktyczne znajdują się w rezerwacie Bielinek, Jeziora Siegniewskie i w parku „Dolina Miłości”. Coraz lepiej rozwinięta jest baza hotelowa i gastronomiczna w miasteczkach i wsiach na terenie Parku. Pojawiły się już gospodarstwa agroturystyczne i jest to forma turystyki najbardziej dla tych terenów odpowiednia (np. w miejscowościach: Stoki, Piasek, Zatoń Dolna, Raduń Mały, Stara Rudnica, Stare Łysogórski, Skotnica, Żelechów, Czelin).

Opracowanie Andrzej Kazimierczak, na podstawie materiałów Krzysztofa Ziarnka. Szczecin 2012 r.

Galeria zdjęć